Lichtstraat op maat: daglicht als bouwkundig ontwerpinstrument
Productnieuws | Door een onzer verslaggevers
Geplaatst: gisteren
In de Nederlandse bouw wordt daglichttoetreding steeds vaker een ontwerpeis in plaats van een bijzaak. Uitbouwen, aanbouwen en renovaties van diepere binnenruimten stellen ontwerpers voor de opgave om daglicht te brengen op plekken waar gevels dat niet kunnen oplossen. Een lichtstraat op het dak is in dat geval vaak de meest directe en doeltreffende oplossing.
Daglichtnorm en ontwerpverplichting
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt eisen aan de daglichttoetreding in verblijfsruimten. Volgens de regels van het Informatiepunt Leefomgeving voor daglichttoetreding bij nieuwbouw geldt dat de equivalente daglichtoppervlakte per verblijfsruimte bepaald wordt volgens NEN 2057, waarbij rekening gehouden wordt met belemmeringen zoals dakranden en overstekken. Voor uitbouwen aan de achtergevels, doorgaans op het noorden of gedeeltelijk beschaduwd door de woning zelf, is het via de gevel halen van voldoende daglicht constructief lastig.
Een lichtstraat in het dak vormt hier een bouwkundig antwoord. Daglicht van bovenaf heeft een hogere lichtopbrengst per vierkante meter dan via een verticale gevelopening, met name omdat de lichtinval minder afhankelijk is van oriëntatie en belemmerende bebouwing in de omgeving.
Typen en constructieve uitgangspunten
Een lichtstraat op maat is beschikbaar als zelfbouwpakket, compleet bouwpakket of kant-en-klare eenheid. Voor elk van deze varianten gelden constructieve uitgangspunten die bij het ontwerp worden meegenomen.
De meest gebruikte dakvorm voor lichtstraten op platte daken is de lessenaar of het zadeldak. Een lichtstraat met een hellingshoek van minimaal 5 tot 10 graden zorgt voor zelfreiniging door regenwater en vermindert condensvorming op de glasvlakken. Bij een vrijwel horizontale plaatsing zijn aanvullende detailleringsmaatregelen rondom de spouwranden en de aansluiting op de dakbedekking noodzakelijk om waterdichtheid te garanderen.
De onderconstructie van douglas of grenen hout bepaalt mede de thermische prestatie van het geheel. Bij geïsoleerde uitvoeringen met HR++ glas worden de liggers en gordingen zorgvuldig gekoppeld aan de isolatieschil van het dak om koudebruggen te vermijden. Dit is met name relevant bij uitbouwen die voldoen aan de BENG-eisen voor energieprestatie.
Maatvoering en bestek
Nauwkeurige maatvoering is de meest kritische stap bij de verwerking van een lichtstraat. Het bouwkundig detail beschrijft de dagmaat: de vrije maat van de opening in de dakconstructie, gemeten binnenwerk. Hierop wordt de lichtstraat geplaatst met een voorgeschreven oplegging aan alle zijden. Afwijkingen van meer dan een paar millimeter leiden tot problemen bij de afdichting of de waterafvoer.
In het bestek verdient het aandacht om het glastype te specificeren in relatie tot de toepassing. HR++ beglazing is de gangbare keuze voor geïsoleerde ruimten. Voor niet-verwarmde overkappingen of bergingen volstaat in veel gevallen enkel gelaagd veiligheidsglas. Bij hogere eisen aan zomers comfort is zonwerend glas of een screen een zinvolle aanvulling die het thermisch gedrag van de binnenruimte sterk beïnvloedt.
Montage en detaillering
De aansluiting op het dak is het meest kwetsbare punt in de constructie. De dakbedekking dient na plaatsing van de onderconstructie te worden opgetrokken tegen de opstand van de lichtstraat en te worden vastgezet met een opgaand stukwerk of een mastiekkit die bestand is tegen UV en temperatuurwisseling. Bij een omgekeerd dak of een dak met PIR-isolatieplaten boven de dakplaat verdienen de hoogteverschillen in de aansluiting extra aandacht in het detail.
Vakkundig ontwerpen met daglichttoetreding als criterium is precies het onderwerp dat uitgebreid aan bod komt in de kennisartikelen over detailleren volgens de BENG-eisen op dit platform. De combinatie van thermische prestatie, lichtopbrengst en detaillering bepaalt in hoeverre een lichtstraat bijdraagt aan een energiezuinig en comfortabel gebouw.
Regelgeving en vergunningvrij bouwen
Voor woongebouwen geldt in de meeste gevallen dat een lichtstraat in een uitbouw aan het achtererf vergunningvrij kan worden geplaatst, mits de uitbouw zelf aan de vergunningvrije criteria voldoet. Bij utiliteitsbouw of bij plaatsing in de thermische schil van een nieuwbouwwoning zijn de voorschriften strenger en is vroegtijdige afstemming met de bevoegd gezaghouder aan te bevelen.
De combinatie van een goed gedimensioneerde lichtstraat, correcte detaillering en de juiste glasspecificatie zorgt ervoor dat de daglichttoetreding voldoet aan de wettelijke eisen én dat de oplossing bouwkundig duurzaam is; zowel constructief als thermisch.
Overig
|